Poczta Polska korzysta z elektronicznego systemu przyjmowania opłat abonamentowych, który jest wykorzystywany także w walce z osobami, które uchylają od opłat za abonament radiowo-telewizyjny. Na celowniku są osoby, które kiedyś zarejestrowały radiowy lub telewizyjny odbiornik i przestały płacić abonament. Dodatkowo kontrolerzy wyszukują tych, którzy korzystają z radia i telewizji bez rejestracji. Rzecznik Prawo Obywatelskich zwrócił się w tej sprawie do Trybunału Konstytucyjnego. We wniosku rzecznik uznaje potrzebę istnienia mediów publicznych oraz zasadę przymusowego gromadzenia środków publicznych na realizację ich misji. Zarzuty wniosku dotyczą jednie kształtu systemu poboru i egzekucji opłat, który w praktyce doprowadził do całkowitego zaprzeczenia zasad powszechności, sprawiedliwości i równości ponoszenia ciężarów publicznych. Wczoraj Trybunał wydał w tej sprawie wyrok.

Trybunał Konstytucyjny uznał, że artykuł ustawy abonamentowej pozwalający Poczcie Polskiej kontrolować wykonywanie obowiązku rejestracji odbiorników i uiszczanie abonamentu, nie ma związku ze wskazanymi we wniosku wzorcami kontroli (zasadami dobra wspólnego, poprawnej legislacji czy też powszechności obowiązków nałożonych na obywateli); są one nieadekwatne do materii unormowania. Podkreślił, że sam wybór Poczty jako podmiotu odpowiedzialnego za rejestrację odbiorników i egzekwowanie abonamentu nie rodzi zastrzeżeń bo ustawodawca w wielu przypadkach przewiduje różnoraką współpracę organów i instytucji państwowych z podmiotami prawa prywatnego, a przekazanie Poczcie określonych kompetencji to typowy przykład tzw. zlecania funkcji administracyjnych.

Przepisy czynią Pocztę uprawnioną do żądania wypełnienia określonych obowiązków (m.in. egzekwowania płacenia abonamentu RTV). Mieści się to w zakresie swobody regulacyjnej ustawodawcy, a sam dobór administracyjnej "ścieżki egzekucji" oraz podmiotu uprawnionego do jej inicjowania, nie poddaje się kontroli. [b]Ustawa daje Poczcie instrument wyegzekwowania obowiązku rejestracji odbiornika oraz możliwość nałożenia kary pieniężnej za jego niespełnienie, co - zdaniem Trybunału Konstytucyjnego - nie narusza wskazanych przez wnioskodawcę przepisów konstytucji.

Trybunał Konstytucyjny uznał, że faktyczna nieskuteczność egzekucji abonamentu i opłat karnych, nie jest równoznaczna z niekonstytucyjnością ustawowej regulacji, zaś bezczynność określonych instytucji nie poddaje się kontroli w kategoriach konstytucyjnych. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, egzekucja - zarówno opłaty karnej jak i należności z tytułu abonamentu - jest dopuszczalna i możliwa. Eliminacja kwestionowanych przepisów z porządku prawnego, pogorszyłaby istniejący stan rzeczy, ponieważ pod znakiem zapytania stanęłoby uiszczanie abonamentu na rachunek Poczty nawet przez tych obywateli, którzy wciąż to czynią, co tym bardziej wpłynęłoby na zmniejszenie środków na realizację misji publicznej. Natomiast przepis obowiązujący, choć w praktyce niestosowany, może być w każdej chwili zmodyfikowany tak, by egzekucja należności nie wymagała złożonej interpretacji prawnej. Marszałek Sejmu - zajmując stanowisko w postępowaniu - zgodził się z wnioskodawcą; świadomość konkretnych problemów istnieje od wielu lat, a zagadnienie malejących wpływów z tytułu abonamentu jest powszechnie znane i publicznie dyskutowane.

Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że obywatelom nieuiszczającym abonamentu nie można stawiać zarzutu, iż naruszają zasadę dobra wspólnego. Skoro wypełnianie tego obowiązku nie jest w praktyce egzekwowane, to ewentualne naruszenie tej zasady wynika raczej z bezczynności powołanych instytucji i nie obciąża obywateli lecz ustawodawcę i owe instytucje. Zwrócił też uwagę, że abonament mimo wszystko uiszcza ponad 40 proc. ogółu gospodarstw domowych, a zarazem z tego obowiązku wywiązuje się mniej niż 5 proc. firm i instytucji, co również powinno skłaniać ustawodawcę i właściwe instytucje do refleksji.